Permanente bruikleen in de kijker: 'Radio' van H. Riedel.

Radio van H. Riedel (1955)
Radio, Hélène Riedel 1955

Sinds het najaar van 2013 heeft het museum het schilderij ‘Radio’ van Hélène Riedel (1901-1991) in permanente bruikleen. Het schilderij werd door haar dochter, Alica Riedel, in permanente bruikleen gegeven en is nu tentoongesteld bij de radiostand, in de zaal 'kustvisserij'. Het werk is typerend voor de stijl van Hélène Riedel. Critici kunnen haar echter niet onderbrengen in een bepaalde kunststroming. Ze heeft een eigenzinnige stijl houdt niet van de gekende stijlen zoals het expressionisme, kubisme en surrealisme. Ze wil iets anders en gaat op zoek een eigen stijl en thematiek.

Het schilderij

'Radio' (1955) toont de feeërie van een helverlicht zendmastenpark bij nacht. Op de achtergrond van een donkerblauwe lucht onderscheiden we het silhouet van een stad. Op de voorgrond tekent zich een web van heldere lijnen en punten af. Als verticale stippellijnen van wit en rood ritmeren de zendmasten de compositie. De tuikabels die de masten verankeren, weerkaatsen het licht van de her en der opgestelde schijnwerpers. Ze zetten over heel het doek een delicaat lijnenspel van diagonalen uit. In dit werk haalt de visuele impressie het op de functie van de installatie. In geen enkel opzicht houdt het schilderij een verwijzing naar de aard van radio als communicatiemiddel in. Op de magie van het draadloos doorseinen van geluidssignalen over enorme afstanden wordt niet ingegaan, maar des te meer op die van het lijnenspel van draden en masten fonkelend in de nacht.

Een Brusselse kunstenares

Hélène studeert Toegepaste Kunst aan de Staatsakademie in Wenen. Ze leert er haar toekomstige man, de Zwitser Charles Riedel, kennen. Hij is ingenieur en komt in Brussel een groot bouwproject opvolgen. Hélène volgt hem en blijft in Brussel wonen. Ze hebben er veel vrienden onder kunstenaars, auteurs en dichters. In 1938 krijgt Hélène Riedel de smaak terug te pakken om te gaan schilderen. Haar interesse gaat uit naar landschappen met bergen, bossen en meren. Ze werkt in het atelier van de Belgissche fauvist Anne-Pierre de Kat (1881-1968). In 1939 stelt ze voor het eerst tentoon in de galerij Arenberg te Brussel.

Op zoek naar een eigen stijl

In het begin van de jaren veertig schildert Hélène landschappen. Ze kiest vaak de voorstad als thema, als overgang tussen het platteland en de stad. Hierdoor ontstaat een zekere spanning in haar werk. Haar techniek is nog wat houterig. Ondanks de Tweede Wereldoorlog exposeert ze regelmatig, meestal samen met andere kunstenaars. Na de oorlog evolueert Hélène meer naar het expressionisme. Ze gebruikt levendige kleuren en legt zich ook toe op de portretkunst.  In het begin van de jaren vijftig neigen haar portretten naar het surrealisme. Ze schildert mooie, elegante vrouwen met kleurrijke accessoires zoals veren, bloemen, waaiers, schelpen en zelfs vogels.

Industriële visioenen

Vanaf 1954 keert ze terug naar het landschap als thema. Ze heeft vooral interesse in de technische voortgang en florerende industrie na de Tweede Wereldoorlog. Ze schildert landschappen met elektriciteitscentrales, olieraffinaderijen, zendmasten, gastanks, bouwwerven met kranen, nieuwe steden, wolkenkrabbers… Het zijn geen realistische en perfecte weergaves maar syntheses van waarnemingen, indrukken en gevoelens. Haar techniek verandert. Ze brengt de verf aan in dikke lagen vol schakering waarin ze lichtere accenten krast. Ze duidt de omtrekken niet langer aan met een donkere tint. Licht en kleur primeren in haar werk. Men spreekt van industriële visioenen.

 

Riedel evolueert en gaat haar palet beperken tot één kleur met afgeleide schakeringen. Ze herleidt de constructies tot silhouetten die afsteken tegen de felle kleur. Zelf omschrijft ze haar werk zo: ‘Ik wil niet abstract zijn maar abstraheren, dit wil zeggen niet de dingen zelf weergeven maar de essentie ervan’.

Het schilderij ‘Radio’ is typerend voor het oeuvre van H. Riedel halfweg de jaren vijftig. Het schilderij past in het thema van de industriële visioenen. Het NAVIGO-Nationaal Visserijmuseum is bijzonder trots dit werk te kunnen tentoonstellen.

 

Rik Sauwen, Hélène Riedel, Stichting Kunstboek, Oostkamp, 2001, pp. 40 – 44.

Meer lezen over Hélène Riedel

  • A. RIEDEL (2010) Hélène Riedel. Beredeneerde catalogus, Oostkamp, 271p.
  • R. SAUWEN (2001) Hélène Riedel, Oostkamp, 191p.